واکسن گارداسیل (HPV) چیست؟ | انواع 4 و 9 ظرفیتی، دوز و عوارض

واکسن گارداسیل 4 و 9 ظرفیتی (HPV) آمریکایی

واکسن گارداسیل (Gardasil)، در دو نوع 4 و 9 ظرفیتی برای پیشگیری از عفونت HPV، زگیل تناسلی و سرطان دهانه رحم به‌کار می‌رود. نوع 9 ظرفیتی در برابر 9 تیپ ویروس پوشش ایجاد می‌کند. محدوده‌ی سنی مجاز 9 تا 45 سال است و برای هر دو جنس کاربرد دارد.

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) چیست و چه مشکلاتی برای بدن ایجاد می‌کند؟

اچ پی وی یکی از شایع‌ترین عفونت‌های مقاربتی است که می‌تواند منجر به مشکلات مختلفی شود. در ساده‌ترین حالت، تیپ‌های کم‌خطر اچ پی وی عامل بروز زگیل‌های تناسلی (Genital Warts) هستند. با این حال، تیپ‌های پرخطر این ویروس (به‌ویژه تیپ‌های 16 و 18) می‌توانند در صورت عدم پاکسازی توسط سیستم ایمنی، ریسک ابتلا به سرطان دهانه رحم، سرطان‌های مقعدی، تناسلی و سرطان‌های اوروفارنکس (سر و گردن) را به طور قابل توجهی افزایش دهند.

واکسن گارداسیل چگونه از بدن محافظت می‌کند؟

واکسن گارداسیل با تحریک سیستم ایمنی بدن برای تولید آنتی‌بادی در برابر پروتئین‌های سطحی تیپ‌های پرخطر و کم‌خطر ویروس HPV عمل می‌کند و یک روش پیشگیری است.

تفاوت گارداسیل 4 و 9 ظرفیتی

تفاوت این دو فرم در تعداد تیپ‌های ویروس تحت پوشش است. فرم 4 ظرفیتی در برابر تیپ‌های 6، 11، 16 و 18 پوشش ایجاد می‌کند: تیپ‌های 6 و 11 عامل اغلب موارد زگیل تناسلی و تیپ‌های 16 و 18 از تیپ‌های پرخطر مرتبط با سرطان‌اند. فرم 9 ظرفیتی علاوه بر این چهار تیپ، تیپ‌های 31، 33، 45، 52 و 58 را نیز پوشش می‌دهد که همگی در گروه تیپ‌های پرخطر قرار می‌گیرند. انتخاب میان این دو فرم بر اساس سن، سابقه‌ی واکسیناسیون قبلی و شرایط بالینی فرد و با نظر پزشک انجام می‌شود. اگر دوره‌ی واکسیناسیون با یکی از این دو فرم آغاز شده باشد، تصمیم درباره‌ی ادامه یا تغییر فرم نیز بر عهده‌ی پزشک است.

شرایط تزریق واکسن گارداسیل برای مردان و زنان چیست؟

واکسن گارداسیل HPV برای هر دو جنس کاربرد دارد و اختصاصی جنسیت نیست. با توجه به ماهیت ویروس، واکسن اختصاصی جنسیتی ندارد.

• شرایط عمومی: در صورت برخورداری از وضعیت سلامت عادی، محدودیت خاصی برای تزریق (به جز محدودیت سنی) وجود ندارد.
• شرایط نیازمند مشورت: اگر از بیماری مزمن خاصی رنج می‌برید یا در حال حاضر به بیماری‌های مقطعی مبتلا هستید، حتماً باید پیش از تزریق با پزشک متخصص مشورت نمایید.

سن تزریق واکسن گارداسیل:

ابتلا به ویروس HPV در هر سنی ممکن است، اما با توجه به اینکه این بیماری از طریق تماس جنسی منتقل می‌شود، سازمان جهانی بهداشت (WHO) و مرکز کنترل بیماری‌ها (CDC) سن برای شروع واکسیناسیون را اعلام کرده‌اند:

• سنین بهینه: سن برای تزریق واکسن HPV، بین 9 تا 12 یا 13 سالگی است؛ این اقدام باید پیش از شروع فعالیت جنسی صورت گیرد.
• تزریق در بزرگسالان: تزریق واکسن گارداسیل برای افراد تا سن 45 سالگی (طبق مقالات جدیدتر CDC)

آیا تزریق واکسن گارداسیل می‌تواند مانع از بروز سرطان دهانه رحم شود؟

تزریق واکسن گارداسیل به تنهایی لزوماً مانع مطلق بروز سرطان دهانه رحم نمی‌شود، زیرا این بیماری می‌تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد. اما از آنجایی که تیپ‌های پرخطر HPV یکی از دلایل اصلی این بیماری هستند، تزریق واکسن گارداسیل یکی از مهم‌ترین ابزارهای پیشگیری برای کاهش خطر ابتلا به این سرطان محسوب می‌شود.

• افراد مبتلا به سرطان: افراد مبتلا به سرطان رحم، باید با مشورت پزشک متخصص نسبت به تزریق واکسن گارداسیل اقدام نمایند.

آیا بعد از ابتلا به زگیل تناسلی (HPV) واکسن زده می شود؟

بله، اما با نظر پزشک:

• عدم درمان: واکسن برای درمان تیپ‌های موجود ویروس در بدن طراحی نشده و شما باید فرآیندهای درمانی مربوطه را زیر نظر پزشک طی کنید.
• پیشگیری از سایر تیپ‌ها: تزریق واکسن گارداسیل پس از ابتلا می‌تواند کمک کند تا بیمار به انواع دیگری از ویروس HPV (که در حال حاضر به آن‌ها مبتلا نشده) آلوده نشود و سطح محافظت کلی بدن افزایش یابد.

مقالات علمی ایمی کیمود (Imiquimod)، هگزایم و نواکسا (Noaxa) را نیز بخوانید.

برنامه مناسب تزریق واکسن گارداسیل چگونه است؟

برنامه تزریق واکسن بر اساس سن فرد در زمان دریافت دوز اول و طبق پروتکل‌های CDC/WHO تعیین می‌شود. رعایت دقیق فاصله زمانی بین دوزها برای حداکثر اثربخشی حیاتی است: mayoclinic

سنین 9 تا 14 سال: برنامه دو دوز:

• دوز اول: در زمان شروع واکسیناسیون.
• دوز دوم: 6 تا 12 ماه پس از تزریق دوز اول.

سنین 15 تا 45 سال: برنامه سه دوز:

• دوز اول: در زمان شروع واکسیناسیون (ماه 0).
• دوز دوم:** 2 ماه پس از تزریق دوز اول.
• دوز سوم: 6 ماه پس از تزریق دوز اول.

ضروری: برای دریافت اطلاعات کامل در مورد نحوه تزریق، نوع واکسن و پروتکل صحیح، حتماً با پزشک متخصص مشورت نمایید.

محل و نحوه‌ی تزریق واکسن HPV

واکسن HPV به‌صورت عضلانی تزریق می‌شود؛ محل معمول تزریق عضله‌ی دلتوئید در بازو است و در برخی شرایط عضله‌ی قدامی‌جانبی ران انتخاب می‌شود. تزریق باید در مرکز درمانی و توسط کادر درمان انجام شود.

عوارض جانبی، تداخلات دارویی و موارد منع مصرف واکسن گارداسیل

واکسن HPV یک فرآورده بیولوژیک ایمن با عوارض جانبی عموماً خفیف است.

عوارض جانبی و ایمنی:

• عوارض شایع شامل سرگیجه، سردرد، تورم یا قرمزی در ناحیه تزریق هستند که نهایتاً تا چند ساعت پس از تزریق برطرف می‌شوند.
• ادعای نازایی: ادعا می‌شود که تزریق واکسن گارداسیل باعث نازایی می‌شود، اما این موضوع از نظر علمی و بالینی اثبات نشده است و توسط سازمان‌های بهداشتی جهانی رد شده است.

موارد منع مصرف و احتیاط‌های ضروری:

• بارداری و شیردهی: استفاده از واکسن گارداسیل در دوران بارداری توصیه نمی‌شود.در صورت شیردهی، برای اطمینان بیشتر با پزشک متخصص مشورت نمایید.
• آلرژی و سابقه پزشکی: قبل از تزریق، سابقه کامل پزشکی، آلرژی‌ها و حساسیت‌های دارویی خود را حتماً با پزشک متخصص در میان بگذارید.
• تداخلات دارویی: لازم است در مورد هرگونه داروی مصرفی (به ویژه داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی) با پزشک مشورت کنید.

آنچه واکسن HPV انجام نمی‌دهد

درک درست از محدوده‌ی اثر واکسن به اندازه‌ی خودِ واکسیناسیون اهمیت دارد.

• واکسن HPV جایگزین غربالگری نیست. انجام منظم پاپ‌اسمیر و آزمون HPV طبق برنامه‌ای که پزشک تعیین می‌کند، پس از واکسیناسیون نیز ادامه می‌یابد؛ زیرا واکسن همه‌ی تیپ‌های ویروس را پوشش نمی‌دهد.
• واکسن HPV درمان عفونت موجود نیست. اگر فردی پیش از واکسیناسیون به تیپی از ویروس مبتلا شده باشد، واکسن آن عفونت را از بین نمی‌برد و روند درمانی مربوطه جداگانه دنبال می‌شود.
• واکسن HPV جایگزین سایر روش‌های پیشگیری از عفونت‌های مقاربتی نیست و در برابر سایر عفونت‌های منتقله از راه تماس جنسی محافظتی ایجاد نمی‌کند.

واکسن گارداسیل و زنجیره سرد

واکسن گارداسیل یک فرآورده بیولوژیک حساس به دما است و باید در دمای 2 تا 8 درجه سانتی‌گراد و با رعایت زنجیره سرد نگهداری و حمل شود.

هشدار سلب مسئولیت پزشکی: این مطلب صرفاً جهت آگاهی عمومی، اطلاع‌رسانی و ارتقای سواد سلامت تدوین شده است و حاوی اطلاعات دارویی از منابع مرجع ذکر شده است و جایگزین تشخیص و تجویز پزشک نیست.

توصیه‌های واکسیناسیون HPV سازمان جهانی بهداشت

* cdc.gov